Yapay zekanın fikri mülkiyet alanında doğurduğu belirsizlikler İZÜ’de ele alındı. “Yapay Zeka ve Fikri Mülkiyet Uluslararası Sempozyumu”nda bir araya gelen akademi, hukuk ve müzik sektörü temsilcileri, güncel sorunları ve çözüm önerilerini tartıştı.
Türkiye Adalet Akademisi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi (İZÜ) ve Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları Meslek Birliği (MÜ-YAP) iş birliğiyle düzenlenen “Yapay Zeka ve Fikri Mülkiyet Uluslararası Sempozyumu”, İZÜ Abdullah Tivnikli Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi. İZÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erhan İçener, Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Canan Küçükali, Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Ateş, Türkiye Adalet Akademisi, MÜ-Yap ve Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği (MESAM) temsilcileriyle akademisyenler ve öğrencilerin katılımıyla gerçekleşen sempozyumda, yapay zekanın fikri mülkiyet hukukuna etkileri, telif ve sınai haklar bağlamında ortaya çıkan yeni sorunlar ile bu alandaki düzenleme ihtiyacı ele alındı.
PROF. DR. İÇENER: “OTANTİKLİĞE İHTİYACIMIZ VAR”
Sempozyumun açışında konuşan İZÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erhan İçener, yapay zekanın gündelik hayatta giderek daha fazla yer edindiğine dikkat çekerek bu tür bilimsel toplantıların önemine vurgu yaptı. İZÜ’nün fikri mülkiyet hukuku alanında Türkiye’de öncü çalışmalara imza attığını belirten İçener, yapay zeka kullanımına ilişkin artan tartışmalara değinerek, “Biz akademisyenler olarak orijinal olmasını beklediğimiz tezlerde ve ödevlerde çok fazla yapay zeka kullanımına şahit oluyoruz. Sanat eserlerinde olduğu gibi akademik çalışmalarda da otantikliğe ihtiyacımız var” dedi. Yapay zekanın hangi ölçüde kullanılabileceğine dair sınırların bu tür toplantılarla netleşeceğini belirten İçener, sanat eserlerinin ve sanatçı haklarının korunmasının önemini vurguladı.
PROF. DR. KÜÇÜKALİ: “MEVZUATIN GELİŞTİRİLMESİ GEREKİYOR”
İZÜ Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Canan Küçükali ise 26 Nisan Dünya Fikri Mülkiyet Günü vesilesiyle bir hafta boyunca düzenleyecekleri sempozyum ve toplantılarda fikri mülkiyete dair konuları uluslararası boyutlarıyla ele alacaklarını dile getirdi. Yapay zekanın ticaretten sağlığa, eğitimden mühendisliğe kadar hayatın her alanında yaygınlaştığını belirten Küçükali, hukuki düzenlemelerin bu gelişmelere yetişmekte zorlandığını dile getirdi. “Eserin sahibi kim, sorumluluk kimde, hak sahibi kim, tazminatın muhatabı kim?” sorularının henüz net cevaplarının olmadığını vurgulayan Küçükali, “Mevcut düzenlemeler yeterli değil, mevzuatın geliştirilmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.
DOÇ. DR. YILMAZTEKİN: “GEREKLİ DÜZENLEMELER YAPILARAK KULLANILMALI”
Fikri mülkiyetin bu topraklarda Selçuklulardan itibaren dikkate alındığını kaydeden Türkiye Adalet Akademisi Daire Başkanı Doç. Dr. Hasan Kadir Yılmaztekin ise Türkiye’nin fikri mülkiyet alanındaki uluslararası anlaşmalara taraf olduğunu ve mevzuatın bu standartları takip ettiğini belirtti. Adalet Akademisinde süre gelen tartışmaların iki ana eksende toplandığını ifade eden Yılmaztekin, “Bir tarafta düşmanlar, diğer tarafta destekleyenler var. Ben, faydalı amaçlara hizmet edecekse gerekli düzenlemelerin yapılıp kullanılması gerektiği taraftarıyım” şeklinde konuştu.
FORTA: “YAPAY ZEKA BİR ŞEYİ YOKTAN VAR ETMİYOR”
Teknolojik gelişmelerin hukuktan daha hızlı ilerlediğine dikkat çeken MÜ-YAP Yönetim Kurulu Üyesi Bülent Forta, bu durumun yeni tartışma alanları doğurduğunu ifade etti. Fikri mülkiyet ve teknolojinin artık küresel bir rekabet alanına dönüştüğünü belirten Forta, dünya genelinde yaratıcı endüstriler ile yapay zeka şirketleri arasında hukuki süreçlerin devam ettiğini söyledi. Müzik sektörünün dijital dönüşümden ciddi şekilde etkilendiğini vurgulayan Forta, “Yapay zeka bir şeyi yoktan var etmiyor. İnsanlığın yarattığı değerleri kullanıyor. Bu nedenle hak sahiplerinin korunması hayati önem taşıyor.” dedi. Hukukun hızlı hareket etmesi gerektiğini belirten Forta, insan merkezli değerlerin korunmadığı bir teknolojik yaklaşımın kabul edilemeyeceğini dile getirdi.
ERGÜL: “KÜLTÜR VE SANAT POLİTİKAMIZ OLMALI”
Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği (MESAM) Başkanı Recep Ergül ise yapay zeka başta olmak üzere teknolojik gelişmelerin özellikle yaratıcı alanlarda hukuki düzenlemeleri zorunlu kıldığını belirtti. Mevcut mevzuatın önemli bir birikimi yansıttığını ancak günümüz şartlarına göre güncellenmesi gerektiğini vurgulayan Ergül, “Kültür ve sanat politikamız olması gerekiyor ki kendi değerlerimizi koruyabilelim” diyerek yapay zeka ve fikri mülkiyet ilişkisine yönelik çalışmaların artırılması gerektiğini ifade etti.
YAPAY ZEKA HUKUKUNUN SINIRLARI
Açış konuşmalarının ardından gerçekleştirilen ilk oturumda, Cenevre Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Jacques de Werra, yapay zeka ile telif hakkı ilişkisini Avrupa perspektifinden ele alarak mevcut telif rejimlerinin bu yeni teknoloji karşısında nasıl zorlandığını değerlendirdi. Teksas A&M Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Irene Calboli ise yapay zeka üretimlerinde markalar ve tasarımların artan rolüne dikkat çekti. Taşkent Bilgi Teknolojileri Üniversitesi ve Güney Kore Gachon Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Mukhriddin Mukhiddinov, akademik araştırma ve eğitimde yapay zeka kullanımını etik ve dürüstlük çerçevesinde ele aldı. Oturumun son konuşmacısı olan İZÜ Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Ateş ise yapay zekanın eğitiminde telif hakkı konusunu güncel hukuki gelişmeler ışığında değerlendirdi. İkinci oturumda ise Prof. Dr. Nadjiba Boumedjda, Prof. Dr. Jordan Delev, Prof. Dr. Canan Küçükali ve Doç. Dr. Hasan Kadir Yılmaztekin; yapay zekanın telif hakkı kapsamında eserlerin kullanımına etkisi, farklı hukuk sistemlerindeki yansımaları, eser sahipliği ve sorumluluk meseleleri ile yapay zeka ve tasarım hukukunun kesişim noktalarını tartıştı.